Lịch sử phát triển
Sign In

Lịch sử phát triển

26/05/2015

Lý lịch tư pháp có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống dân sự của công dân, cũng như trong quản lý nhân sự và hỗ trợ hoạt động tố tụng hình sự. Thực tiễn cuộc sống cũng như những yêu cầu mới của pháp luật trong những năm gần đây cho thấy, quản lý lý lịch tư pháp có ý nghĩa ngày càng quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu của cá nhân chứng minh người đó có hay không có án tích, tạo điều kiện cho người bị kết án trong việc xoá án tích, tái hoà nhập cộng đồng, đồng thời góp phần phục vụ công tác quản lý nhân sự của các cơ quan, tổ chức, phục vụ hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, thống kê tư pháp...

Ở Việt Nam, sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nhà nước ta tiếp tục duy trì chế độ lý lịch tư pháp do Bộ Tư pháp và Toà án đảm nhiệm. Sắc lệnh số 13/SL ngày 24/01/1946 về tổ chức Toà án và các ngạch thẩm phán ở nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà có quy định các chức danh về lục sự và các việc lục sự, trong đó có việc lập và quản lý lý lịch tư pháp. Ngày 2/11/1956, Bộ Tư pháp và Bộ Công an ban hành Thông tư liên bộ số 1909-VHC về việc theo dõi lý lịch tư pháp và căn cước của bị can và những người bị tình nghi. Theo Thông tư này, nhiệm vụ quản lý lý lịch tư pháp được chuyển từ ngành Tòa án sang ngành Công an và công tác lý lịch tư pháp, căn cước can phạm được tập trung vào một đầu mối do Bộ Công an đảm nhiệm.

Bước sang thời kỳ đổi mới, bắt đầu từ Nghị định số 38/CP ngày 4/6/1993, tiếp đến là Nghị định số 62/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 (thay thế Nghị định số 38/CP) và nay là Nghị định số 93/2008/NĐ-CP ngày 22/8/2008 (thay thế Nghị định số 62/2003/NĐ-CP) quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp, Chính phủ đã giao nhiệm vụ quản lý lý lịch tư pháp cho Bộ Tư pháp.

Trong bối cảnh thực hiện chính sách đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế, nhu cầu được cấp Phiếu lý lịch tư pháp của công dân ngày càng tăng. Trên cơ sở kinh nghiệm của thành phố Hồ Chí Minh, ngày 08/02/1999, Bộ Tư pháp và Bộ Công an đã ban hành Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA quy định cơ chế phối hợp giữa ngành Tư pháp và ngành Công an trong việc cung cấp thông tin từ Hệ thống tàng thư căn cước can phạm của Công an để Sở Tư pháp cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Qua 9 năm thực hiện Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA đã đạt được những kết quả tích cực, bước đầu đáp ứng yêu cầu của công dân về cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Tuy nhiên, công tác quản lý lý lịch tư pháp đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập: các thông tin về lý lịch tư pháp hiện đang được lưu trữ, phân tán tại nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau từ trung ương đến địa phương thuộc các ngành Tòa án, Kiểm sát, Công an, Quốc phòng, Tư pháp... nên chưa có cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp thống nhất. Điều này thật sự là cản trở lớn đối với công tác quản lý lý lịch tư pháp và ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động tố tụng hình sự, thi hành án. Luật Lý lịch tư pháp đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ năm thông qua ngày 17/6/2009, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2010, đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho việc xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp ở nước ta, gắn việc xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp với cấp Phiếu lý lịch tư pháp; đảm bảo tính công khai, minh bạch, tôn trọng bí mật đời tư của cá nhân.

Luật Lý lịch tư pháp cũng đã tạo cơ sở pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất cho sự ra đời của Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia sau gần 65 năm thành lập nước. Khoản 2 Điều 11 của Luật Lý lịch tư pháp quy định “Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng và quản lý tại Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia thuộc Bộ Tư pháp và tại Sở Tư pháp”. 

Ngày 23/11/2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 111/2010/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, trên cơ sở Luật Lý lịch tư pháp và Nghị định số 111/2010/NĐ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia thuộc Bộ Tư pháp và kiện toàn tổ chức thuộc Sở Tư pháp để xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tương xứng với vị trí, nhiệm vụ của công tác lý lịch tư pháp. Hiện nay, Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia đã chính thức đi vào hoạt động, được xác định là đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Tư pháp, có chức năng xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp trong phạm vi cả nước. Tại địa phương, 05 Phòng Lý lịch tư pháp thuộc Sở Tư pháp 05 thành phố trực thuộc Trung ương đã được thành lập. Tại các tỉnh, đa phần các Sở Tư pháp đã kiện toàn bộ phận lý lịch tư pháp tại Phòng Hành chính tư pháp để thực hiện nhiệm vụ quản lý lý lịch tư pháp.

Với chức năng xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp trong phạm vi cả nước, Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia đã và đang thực hiện việc tiếp nhận, cập nhật, xử lý thông tin lý lịch tư pháp; cấp Phiếu lý lịch tư pháp; phối hợp đào tạo công chức, viên chức làm công tác lý lịch tư pháp, hướng dẫn các Sở Tư pháp về nghiệp vụ lý lịch tư pháp; tham mưu cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp trong việc chỉ đạo triển khai thực hiện Luật Lý lịch tư pháp theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Tại các địa phương, cùng với việc thành lập Phòng Lý lịch tư pháp tại các thành phố trực thuộc Trung ương và kiện toàn bộ phận lý lịch tư pháp tại Phòng Hành chính tư pháp ở các tỉnh, các Sở Tư pháp đã và đang chủ động thực hiện tiếp nhận, xử lý thông tin lý lịch tư pháp, lập Lý lịch tư pháp, tổ chức lưu trữ hồ sơ của những người bị kết án và cung cấp thông tin lý lịch tư pháp theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp, triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý lý lịch tư pháp, phối hợp với các cơ quan Tòa án, Công an, Viện kiểm sát, Thi hành án dân sự xây dựng quy chế phối hợp liên ngành trong việc cung cấp, tiếp nhận và cập nhật thông tin lý lịch tư pháp để xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và cấp Phiếu lý lịch tư pháp trên địa bàn tỉnh, thành phố theo các quy định của pháp luật về lý lịch tư pháp./.

​​​